Podczas sprzedaży lub zakupu nieruchomości bardzo często pojawiają się dwa pojęcia: zadatek i zaliczka. Wiele osób używa ich zamiennie, zakładając, że oznaczają to samo. W rzeczywistości różnica jest bardzo istotna i może mieć duże znaczenie, jeśli transakcja nie dojdzie do skutku.
Jeśli planujesz kupić lub sprzedać mieszkanie, warto wiedzieć, czym różni się zadatek od zaliczki i jakie konsekwencje niesie wybór każdego z tych rozwiązań.
Czym jest zadatek?
Zadatek to kwota wpłacana przy podpisaniu umowy, która ma zabezpieczyć obie strony transakcji. Jest to forma potwierdzenia, że zarówno kupujący, jak i sprzedający traktują umowę poważnie i chcą doprowadzić transakcję do końca. Najważniejszą cechą zadatku są jego skutki prawne. Zobacz to na przykładzie:
Pan Marek znalazł mieszkanie, które chciał kupić. Podczas podpisywania umowy przedwstępnej wpłacił sprzedającemu 20 000 zł zadatku. Po kilku tygodniach stwierdził jednak, że nie chce już kupować nieruchomości. W takiej sytuacji sprzedający ma prawo zatrzymać otrzymany zadatek. Pan Marek traci więc wpłacone 20 000 zł.
Co jeśli z umowy wycofa się sprzedający?
Tutaj działa ta sama zasada, ale w drugą stronę – i wiąże się z jeszcze większą konsekwencją finansową. Jeśli sprzedający zrezygnuje z transakcji bez uzasadnionej przyczyny, powinien zwrócić kupującemu otrzymany zadatek w podwójnej wysokości. Zobacz to na przykładzie:
Pani Anna podpisała umowę przedwstępną i wpłaciła właścicielowi mieszkania 15 000 zł zadatku. Kilka dni później sprzedający otrzymał inną, korzystniejszą ofertę i postanowił sprzedać mieszkanie komuś innemu. W takiej sytuacji powinien zwrócić pani Annie zadatek w podwójnej wysokości, czyli 30 000 zł. Właśnie dlatego zadatek jest uznawany za skuteczne zabezpieczenie interesów obu stron.
Czym jest zaliczka?
Zaliczka działa zupełnie inaczej. Jest to po prostu część przyszłej ceny nieruchomości wpłacona przed finalizacją transakcji. Nie pełni jednak funkcji zabezpieczającej tak jak zadatek. Jeżeli umowa nie zostanie zrealizowana, zaliczka co do zasady podlega zwrotowi. Zobacz to na przykładzie:
Państwo Kowalscy wpłacili 10 000 zł zaliczki przy podpisaniu umowy przedwstępnej. Po pewnym czasie bank odmówił im kredytu hipotecznego i zakup mieszkania nie doszedł do skutku. W takim przypadku sprzedający powinien zwrócić wpłaconą zaliczkę. Kupujący nie traci pieniędzy, ale sprzedający również nie otrzymuje żadnego dodatkowego odszkodowania.
Zadatek czy zaliczka – najważniejsze różnice
Najprościej można to podsumować w następujący sposób:
Zadatek:
- zabezpiecza interesy obu stron,
- kupujący może go stracić,
- sprzedający może być zobowiązany do zwrotu podwójnej kwoty,
- motywuje strony do realizacji umowy.
Zaliczka:
- jest częścią ceny nieruchomości,
- podlega zwrotowi, jeśli transakcja nie dojdzie do skutku,
- nie daje dodatkowej ochrony żadnej ze stron.
Co jest lepsze przy sprzedaży nieruchomości?
W większości przypadków przy sprzedaży mieszkań, domów czy działek częściej stosowany jest zadatek, ponieważ daje większe poczucie bezpieczeństwa zarówno kupującemu, jak i sprzedającemu. Obie strony wiedzą, że wycofanie się z umowy może wiązać się z konkretnymi konsekwencjami finansowymi. Nie oznacza to jednak, że zadatek zawsze będzie najlepszym rozwiązaniem. Każda sytuacja jest inna i warto dopasować warunki umowy do konkretnej transakcji.
Na co zwrócić uwagę?
Bardzo ważne jest, aby w umowie jasno wskazać, czy wpłacana kwota jest zadatkiem czy zaliczką. Jeżeli dokument nie określa tego jednoznacznie, mogą pojawić się później niepotrzebne nieporozumienia i spory. Dlatego przed podpisaniem umowy warto dokładnie przeczytać jej treść i upewnić się, jakie zapisy zostały w niej zawarte.
Choć zadatek i zaliczka na pierwszy rzut oka wyglądają podobnie, ich skutki prawne są zupełnie różne. Zadatek zabezpiecza obie strony transakcji i może zostać zatrzymany lub zwrócony w podwójnej wysokości. Zaliczka natomiast jest jedynie częścią ceny i w przypadku niedojścia transakcji do skutku zazwyczaj podlega zwrotowi. Jeżeli planujesz sprzedaż lub zakup nieruchomości i nie masz pewności, które rozwiązanie będzie odpowiednie w Twojej sytuacji, warto skonsultować zapisy umowy ze specjalistą. Dzięki temu unikniesz niepotrzebnych problemów i bezpiecznie przejdziesz przez cały proces transakcji.